ތ. ކަނޑޫދޫ: ދަނޑުވެރިކަމާއި އާސާރީ ތަރިކައިން މުއްސަނދިވެފައިވާ ރަށެއް

ތ. ކަނޑޫދޫއަކީ ކޮޅުމަޑުލުގެ ހުޅަނގު ދެކުނު ބިތުގައި، ވެރިރަށް މާލެއާ ގާތްގަނޑަކަށް 215 ކިލޯމީޓަރު ދުރުގައި އޮންނަ ރަށެކެވެ. މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދަނޑުވެރިކަމުގެ ސިނާޢަތުގައި، ޚާއްޞަކޮށް މިރުސް ހެއްދުމުގައި މުޅި ރާއްޖެއަށް މަޝްހޫރުކަން ހޯދާފައިވާ ރަށެކެވެ. ޤުދުރަތީ ގޮތުން ރީތި ފެހިކަމެއް ލިބިފައިވާ މި ރަށަކީ، އަމާން އަދި ހިތްފަސޭހަ މާޙައުލެއް އޮންނަ، އެކުވެރި މުޖުތަމަޢެއް ދިރިއުޅެމުންދާ ރަށެކެވެ. ރަށުގެ ދެކުނު ފަރާތުގައިވާ 22 ކިލޯމީޓަރުގެ ދިގު ފަރުގެ ސަބަބުން، ކަނޑުގެ ރާޅުތަކުން ރަށަށް ޤުދުރަތީ ރައްކާތެރިކަން ލިބިފައިވެއެވެ. މިއީ ތާރީޚީ ގޮތުންނާއި އިޤުތިޞާދީ ގޮތުންވެސް އަތޮޅުގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ މުހިންމު ރަށެކެވެ.

އާބާދީއާއި ބޮޑުމިން

2022 ވަނަ އަހަރުގެ ބޯހިމެނުމުގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ކަނޑޫދޫގެ ޖުމްލަ އާބާދީއަކީ 456 އެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ 383 ދިވެހިންނާއި 73 ބިދޭސީންނެވެ. ޖިންސުގެ ނިސްބަތަށް ބަލާއިރު، ރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ 258 ފިރިހެނުންނާއި 198 އަންހެނުންނެވެ. މިއީ 2014 ވަނަ އަހަރުގެ ބޯހިމެނުމާ އަޅާބަލާއިރު ކުޑަ ކުރިއެރުމެކެވެ. އާބާދީގެ ގޮތުން ބަލާއިރު މިއީ ކުޑަ ރަށެއް ނަމަވެސް، ރަށުގެ ބިމުގެ ޖާގަ ތަނަވަސްވުމަކީ ރައްޔިތުންނަށް ލިބިފައިވާ ވަރަށް ބޮޑު ނިޢުމަތެކެވެ.

ކަނޑޫދޫގެ ބޮޑުމިނަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 0.81 އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ރަށުގެ ދިގުމިނުގައި 1.2 ކިލޯމީޓަރު ހުންނައިރު، ފުޅާމިނުގައި ހުންނަނީ 0.47 ކިލޯމީޓަރެވެ. ރަށުގެ ބޮޑު ބައެއް ޚާއްޞަކުރެވިފައިވަނީ ދަނޑުވެރިކަމަށެވެ. މީގެ ސަބަބުން ރަށުގެ މާޙައުލު ވަރަށް ބޮޑަށް ފެހިވެފައި، ހިތްގައިމުކަން އިތުރުވެގެންދެއެވެ. ރަށުގެ އާބާދީގެ ގިނަ މީހުން ދިރިއުޅެނީ ރަށުގެ މެދުތެރޭގައި ކަމަށްވާއިރު، ވަށައިގެންވާ ބިންތައް ބޭނުންކުރަނީ ދަނޑުވެރިކަމަށާއި އެހެނިހެން އިޤުތިޞާދީ ބޭނުންތަކަށެވެ.

އިޤުތިޞާދާއި އާމްދަނީ ހޯދުމަށް ކުރާ މަސައްކަތް

ކަނޑޫދޫގެ ރައްޔިތުން އާމްދަނީ ހޯދުމަށް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ކުރާ މަސައްކަތަކީ ދަނޑުވެރިކަމެވެ. ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ރަށުގެ އާބާދީގެ ގާތްގަނޑަކަށް 95 އިންސައްތަ މީހުންނަކީ ސީދާ ގޮތުންނާއި ނުސީދާ ގޮތުން ދަނޑުވެރިކަމުގެ ޞިނާޢަތުގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ މީހުންނެވެ. ކަނޑޫދުއަށް އެންމެ ބޮޑު ޚާއްޞަކަމެއް ލިބިފައިވަނީ އެރަށުގައި ހައްދާ "ކަނޑޫދޫ މިރުސް" ގެ ސަބަބުންނެވެ. 2001 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ވިޔަފާރީގެ އުޞޫލުން ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ހައްދަމުން އަންނަ މި މިރުހަކީ މުޅި ރާއްޖޭގެ ބާޒާރުގައިވެސް އެންމެ މަޤުބޫލު އެއް ބާވަތެވެ.

ކަނޑޫދޫގެ މިރުސް ދަނޑެއް--

ޚާއްޞަކޮށް ރަމަޟާން މަހާ ދިމާކޮށް ކަނޑޫދޫ މިރުހުގެ ޑިމާންޑު އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެގެންދެއެވެ. ނަމަވެސް ދަނޑުވެރިންނަށް ބައެއް ގޮންޖެހުންތަކާވެސް ކުރިމަތިލާންޖެހެއެވެ. މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން މާބޮޑަށް ހޫނުގަދަވުމާއި، ގަސްކާނާއާއި ބޭހުގެ އަގު ބޮޑުވުމަކީ ދަނޑުވެރިންނަށް ދިމާވާ އެންމެ ބޮޑެތި ދަތިތަކެވެ. މިކަންކަމާއެކުވެސް، ރަށުގެ ކައުންސިލުން ދަނޑުވެރިންނަށް ބިން ދޫކޮށް، މި މަސައްކަތް ކުރިއެރުވުމަށް ގިނަގުނަ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެމުންދެއެވެ. ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިތުރުން، މަސްވެރިކަމާއި، ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި އަދި ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާތަކުގައިވެސް ރަށުގެ ބައެއް ރައްޔިތުން ޙަރަކާތްތެރިވެއެވެ.

އާސާރީ ތަންތަނާއި ތަރިކަ

ކަނޑޫދޫއަކީ ހަމައެކަނި ދަނޑުވެރިކަމަށް މަޝްހޫރު ރަށެއް ނޫނެވެ. މިއީ ތާރީޚީ ގޮތުންނާއި އާސާރީ ގޮތުންވެސް މުހިންމު ތަރިކަތަކެއް ހުރި ރަށެކެވެ. ރަށުގައި ހުރި އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް އާސާރީ ބިނާއަކީ ކަނޑޫދޫ އާސާރީ ހުކުރު މިސްކިތެވެ. ހިރިގަލުން ހަދާފައިވާ މި މިސްކިތަކީ ޔުނެސްކޯގެ ވޯލްޑް ހެރިޓޭޖް ލިސްޓުގައި ހިމެނުމަށް ރާއްޖެއިން ހުށަހަޅާފައިވާ ހިރިގަލުގެ މިސްކިތްތަކުގެ ލިސްޓުގައިވެސް ހިމެނޭ މުހިންމު ބިނާއެކެވެ. މި މިސްކިތުން ފެންނަން ހުރި ކުރެހުންތަކާއި ގަލުވަޑާމުގެ މަސައްކަތްތަކަކީ ދިވެހިންގެ ޒަމާންވީ ފަންނުވެރިކަން ދައްކުވައިދޭ ދިރިހުރި ހެކިތަކެކެވެ.

ކަނޑޫދޫ ހުކުރު މިސްކިތް

މީގެ އިތުރުން، ރަށުގައި ހުރި "ކުޑަ މިސްކިތް" ނުވަތަ "ނަރުވާ މިސްކިތް" އަކީވެސް އާސާރީ ގޮތުން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ތަނެކެވެ. މި މިސްކިތުގެ ގޯތިތެރޭގައިވާ އާސާރީ ގަބުރުސްތާނަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާއްދީ ތަރިކައިގެ ލިސްޓުގައި ހިމެނިފައިވާ، ރަށުގެ ޤަދީމީ ތާރީޚު ރަމްޒުކޮށްދޭ މުހިންމު ތަނެކެވެ. މި ތަންތަން ޙިމާޔަތްކޮށް ބެލެހެއްޓުމަކީ ރަށުގެ ކައުންސިލާއި ރައްޔިތުން ވަރަށް ބޮޑު އިސްކަމެއް ދީގެން ކުރަމުން އަންނަ ކަމެކެވެ. މި އާސާރީ ތަންތަނުގެ ސަބަބުން ރަށަށް ޒިޔާރަތްކުރާ ފަތުރުވެރިންނަށް ދިވެހިންގެ ޘަޤާފަތާއި ތާރީޚު ދެނެގަތުމަށް މަގުފަހިވެގެންދެއެވެ.

މިހާރުގެ ޙާލަތާއި ކުރިމަގު

މިހާރު ކަނޑޫދޫއަކީ ތަރައްޤީގެ ގިނަ މަޝްރޫޢުތަކެއް ހިނގަމުންދާ، އަދި މުޖުތަމަޢުގެ ގުޅުން ބަދަހިކުރުމަށް ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވެމުންދާ ރަށެކެވެ. ރަށުގެ އަސާސީ ޚިދުމަތްތަކަށް ބަލާއިރު، ފެނަކަ ކޯޕަރޭޝަން މެދުވެރިކޮށް ރަށަށް 24 ގަޑިއިރު ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ލިބެމުންދެއެވެ.ތަޢުލީމީ ދާއިރާއަށް ބަލާއިރު، 1980 ވަނަ އަހަރު ހުޅުވި ކަނޑޫދޫ ސްކޫލުގައި މިހާރުވެސް 120 އަށްވުރެ ގިނަ ދަރިވަރުން އަންނަނީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރަމުންނެވެ. މި ސްކޫލުގައި 25 މުދައްރިސުން މަސައްކަތްކުރަމުންދެއެވެ. ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ރަށުގައި ޞިއްޙީ މަރުކަޒެއް ޤާއިމުކުރެވިފައިވެއެވެ.

އުމްރާނީ ތަރައްޤީގެ ގޮތުން، އެމްޓީސީސީއާ ޙަވާލުކުރެވިގެން ރަށުގެ ބަނދަރު ތަރައްޤީކުރުމުގެ މަސައްކަތްތަކެއް ވަނީ ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައެވެ. އިޖުތިމާޢީ ގޮތުން ބަލާއިރު، ރަށުގެ ޒުވާނުންގެ މަރުކަޒު އަލުން ދިރުވައި އާލާކުރުމަށް "ކަނޑޫ ސްޕޯޓްސް ކްލަބް" ފަދަ ޖަމްޢިއްޔާތަކުން އަންނަނީ އިސްނަގައިގެން މަސައްކަތްކުރަމުންނެވެ. ކަނޑޫދޫގެ ކުރިމަގު ބިނާވެފައިވަނީ، ރަށުގެ ޚާއްޞަ އުފެއްދުން ކަމަށްވާ ކަނޑޫދޫ މިރުހުގެ ވިޔަފާރި އިތުރަށް ފުޅާކޮށް، ރަށުގެ އާސާރީ ތަރިކަ ޙިމާޔަތްކޮށްގެން ރަށުގެ އިޤުތިޞާދު ކުރިއެރުވުމުގެ މައްޗަށެވެ. ސަރުކާރުން ރާވާފައިވާ ތަރައްޤީގެ އައު މަޝްރޫޢުތަކާއެކު، ރަށުގެ ރައްޔިތުން އިންތިޒާރުކުރަމުންދަނީ ޒުވާނުންނަށް އިތުރު ފުރުޞަތުތަކެއް ފަހިވެގެންދާނެ ދުވަހަކަށެވެ.